yan

yan
is.
1. Tərəf, ətraf. Yanlarda düşmən qalmamışdı. H. N.. <Güldəstə:> Məktub bu yandadı. H. Seyidbəyli. Yan almaq – yanaşmaq, yaxınlaşmaq, yaxın durmaq. <Rəsul> yan alıb lotubaşıdan xəbər aldı: – Əmi, bu kağızlar nə olan şeydir? «Aşıq Qərib». Bu zaman qatar sürətini azaldıb fit verə-verə stansiyaya yan aldı. A. Ş.. Hamı ağır bir yük altından çıxıb yüngülləşmiş kimi danışadanışa otaqdan çıxanda, Tahir anasına yox, kolxoz sədrinə yan aldı. M. Hüs.. Yan vermək – yanaşmaq. Bir kərə qan bu mətləbi, xalqa ziyan verirsiniz; Molla gedir yemək üçün, siz ona yan verirsiniz. C. C.. Dörd (bir) yandan – hər tərəfdən, dörd tərəfdən. <Kərəm:> Coşqun boran alıb dörd bir yanımı; Soyuq kəsib iliyimi, qanımı. «Əsli və Kərəm». Hər gölməçənin dörd yanına torpaqdan sədd çəkilmişdir. M. Hüs.. // Yer mənasında. Heç bir yanda yoxdur. // Yön, istiqamət. Bu yandan getdi.
2. Bədənin çiyinlərdən buda qədər olan sağ və ya sol hissəsi; böyür. <Mehriban> yanı üstə çevrildi. S. H.. Ballı . . kürsü çəkib . . <Qara kişinin> yanında oturdu. Ə. Ə.. Vəzirov yenə də aciz və yazıq bir görkəm alıb, boynunu yana sarı əydi. M. Hüs..
3. Sağ və ya sol tərəfdə olan. Yan cib. Yan küçə. – <Qəhrəman:> Siz gözüaçıq olun, – deyə yoldaşlarıma tapşırdım və yan otağa getdim. H. N.. İki yanında – sağında və solunda. Bu yanında, . . . o yanında – sağında, solunda. <Məşədi İbad:> Qəribə yerdəyəm, vallah, bir gözəl o yanımda, bir gözəl bu yanımda. Ü. H..
4. Kənar, qıraq. Hacı Qulu . . ehtiyatla quyunun yanına uzanıb diqqətlə baxdı. A. Ş.. Evin dibində yanının nazik dəmirləri qopmuş, taxtasının şirəsi çoxdan getmiş bir sandıq . . vardı. M. İ.. <Qərənfil xala> göndərilə biləcək şeyləri bir yana yığdı. Ə. Vəl.. Yan eləmək – kənara itələmək. Səkinə, qızın qollarını yan elədi. M. İ.. Çalsaqqal kişi . . adamları yan eləyib . . elə bil vahimə içində sağa-sola yüyürürdü. M. C.. Yana durmaq – kənara çəkilmək, uzaq dayanmaq. Göydə mələklər yana durdu; Mələklər də sana durdu. Qurban. Yandan çıxmaq – nagah, gözlənilmədən, birdən gəlmək, görülmək, ortaya çıxmaq. Bir yana atmaq – laqeyd münasibətlə kənar etmək.
5. Sağrı, oturacaq. Çox çəkmədi ki, Mirzə Süleyman yanını ovuşdura-ovuşdura qapıdan çıxdı. B. T.. <Cavad> yarımkürkünün yaxasını açaraq yanını ağac kötüyünün üstünə qoydu. Ə. Vəl.. Yanı yer görməmək – bir yerdə oturmamaq, daim ayaq üstə olmaq, yerimək. Əntiqənin yanı yer görmürdü. Səhərdən axşamacan evdə məşğul idi. M. C.. Yanını basmaq – dümsükləmək, dümsüklə işarə etmək. Alagöz bir qız, Gülsümün yanını basdı. M. İ.. Yanını çəkmək – axsamaq, taytımaq. Yanını yerə qoymaq (vermək) – oturmaq. <Həsən:> <Tubu> gəl, bir yanını yerə qoy, gör nə deyirəm. Ə. H.. <Vəli:> . . Çək sürünü keyfin hara istəyir, . . özün də yanını ver yerə; al tütəyi əlinə, vəssalam. N. V..
6. Bilavasitə yaxınlıq, birgəlik bildirir. Yanında dostlarından iki nəfər dəxi var idi, onun söhbətinə qulaq asırdılar. M. F. A.. <Ziba> çox gecələri <Əsmərin> yanında yatırdı. S. H.. <Həbib bəy:> . . Zəhmət çək, hacının yanına minnətə get. S. Rəh.. Yanına almaq – yaxınlığına gətirmək. Vahid uşağı yanına alıb oynadır, dilə tutub yatırtmaq istəyirdi. M. C.. Yanına çəkmək – öz tərəfinə gətirmək. Hər kəs öz yarını çəkib yanına; O ki mənəm elə həsrət çəkirəm. Q. Z.. Yanına düşmək – birlikdə getmək. Molla taytıya-taytıya düşür bunların yanına. M. N. lətif. Gəldiyev «gedək» – deyə Rübabənin yanına düşdü. M. C.. Yanına salmaq – özü ilə aparmaq. Sabah ertə böyük bağımızı gəzmək bəhanəsi ilə Məmmədrzanı yanıma salıb getdim. S. S. A.. <Müəllim> bir gün Mayisi yanına salıb Qaçaygilə getdi. Ə. Vəl.. Yanında saxlamaq – özü ilə birlikdə, özündə saxlamaq. Gətirmişdin sən Zakiri əmanə; Derdi, gedəcəyəm kuyi-cananə; Xeyir görsün, istər düşsün ziyanə; Yamanyaxşı saxla bari yanında. Q. Z.. . . . dan // . . . dən bu yana – . . . dan . . . dən bu vaxta qədər. Amma arvadların bu dərəcə həyasızlıqlarını . . dünya yaranandan bu yana heç eşidibsinizmi? C. M.. Nə var ki, unutmuşam paltosunu tutmağı; O axşamdan bu yana açılmır qaşqabağı. S. Rüst.. Öz yanından – 1) guya; 2) öz bildiyi kimi, özündən. Məşədi bəy student qızın adını öz yanından uydururdu. M. Hüs.. Fikri (xəyalı). . . yanında olmaq – diqqəti . . . də olmaq. Ramazanın əvvəlinci günündən müsəlmanların fikir və xəyalı cücəplov yanındadır. C. M.. <Qərənfil xalanın> bütün xəyalı bu saat cəbhədə olan nəvəsi İldırımın yanında idi. Ə. Vəl..
7. Yanında, yanımda şəklində: iki müqayisə obyektindən birinin digərindən üstünlüyünü bildirir. Onun yanında bu heçdir.
◊ Yan baxmaq – bəyənməmək, həqarətlə baxmaq, pis münasibət bəsləmək. <Altay:> And olsun vicdana, bu gündən sonra; Hər kim yan baxarsa bu yoxsullara; İldırımlar partlayacaq başında; Adı yazılacaq məzar daşında. H. C.. Yan gəzmək – görüşmək istəməmək, uzaq gəzmək. Bilmirəm ki, neyləmişəm cananə; Hər görəndə məndən belə yan gəzər. Məhəmməd bəy Aşıq. Yanını kəsmək (kəsdirmək) – əl çəkməmək, ayrılıb getməmək. Dərdü qəmü möhnət kəsib yanımı; Qoymaz yerə düşə, içər qanımı. Q. Z.. Vəfalı Hüsniyyə rəfiqəsinin yanını kəsdirib sübhə qədər gözlərini yummadı. S. S. A.. Yanlarını qapmaq – çox hirslənmiş, qəzəblənmiş adam haqqında. Həmin axşam Həsənəlinin evində ümumi bir övqattəlxlik vardı. Tərlan xanım yanlarını qapırdı. M. C.. Bir yana çıxartmaq – 1) həll etmək, bir nəticəyə gəlmək. Bu barədə yoldaşlarımıznan çox fikirləşdik, fikirləşdiksə də, bir yana çıxarda bilmədik. C. Məmmədquluzadə; 2) tərbiyə vermək, böyütmək. Bir yana çıxmaq – həyatda öz yerini tapmaq. Bir yandan. . . , o biri yandan. . . – mütəmadiyən, həmişə. Çürümüş parçanın dəxi faydası yoxdur: bir yandan yamadın, o bir yandan cırılacaq. C. M.. . . . o yana qalsın (dursun) – «başqa», «əlavə» mənasında. Hər şey o yana qalsın, <Sara xanımın> on iki taxtadan kəsdiyi məxmər tumanı dövrhadövr dörd barmaq enində bafta olurdu. Qant..

Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti. 2009.

Игры ⚽ Нужен реферат?

Look at other dictionaries:

  • Yan — puede referirse a: Emperador Yan (炎帝, emperador de la llama); gobernante de China a comienzos del II milenio a. C.. Estado Yan, uno de los Reinos Combatientes (China, siglo IV a. C. al siglo II a. C.). No debe… …   Wikipedia Español

  • Yan — may refer to: * Martin Yan, host of Yan Can Cook * Cantonese transcription of Chinese surname 甄. Created for Naming taboo. Emperor Ming of Han has a given name of Zhuang, and he renamed the Zhuang surname to Yan. * State of Yan, a state in China… …   Wikipedia

  • Yan'an — Yán ān · 延安 Localisation de la préfecture de Yan an (en jaun …   Wikipédia en Français

  • Yan Ni — Chinese name 闫妮 Pinyin Yán Ní (Mandarin) Born March 10, 1971 (1971 03 10) (age 40) Xi an, Shaanxi, China …   Wikipedia

  • Yan'an — Yan án (en chino:延安市, pinyin:Yán ānshí) Es una ciudad prefectura en la provincia de Shaanxi, República Popular de China. Yan an es hoy en día una ciudad con rango de prefectura que administra varios cantones, incluyendo el de Zhidan, antiguamente …   Wikipedia Español

  • Yan Fu — (chinesisch 嚴復 / 严复 Yán Fù, W. G. Yen Fu, * 8. Februar 1853 in Fuzhou, Fujian; † 27. Oktober 1921) war ein berühmter Übersetzer und Gelehrter …   Deutsch Wikipedia

  • Yan — steht für: Yan (Staat), chinesischer Staat während der Zeit der Zhou Dynastie Yan ist der Familienname folgender Personen: Yan Hong (* 1966), chinesische Geherin Yan Liang († 200), General zur Zeit der Drei Reiche im alten China Yan Lianke (*… …   Deutsch Wikipedia

  • Yan — 燕 (zh) XIe siècle av. J.‑C. – 222 …   Wikipédia en Français

  • Yan Zi — Nationalität: China Volksrepublik …   Deutsch Wikipedia

  • Yan Fu — (zh tspw|t=嚴復|s=严复|p=Yán Fù|w=Yen Fu, January 8 1854 October 27 1921), courtesy name Ji Dao (幾道), was a Chinese scholar and translator, most famous for introducing Western thoughts, including Darwin s idea of natural selection, into China during… …   Wikipedia

  • Yan Fu — (1853–1921). 嚴復 Yan Fu o Ya Fu(1853 1924) escritor chino del período moderno. Tradujo obras filosóficas occidentales que ejercieron gran influencia en la occidentalización de China. Enlaces externos …   Wikipedia Español

Share the article and excerpts

Direct link
Do a right-click on the link above
and select “Copy Link”